Czym charakteryzuje się styl art déco?

Art déco to jeden z nielicznych stylów, który przez ponad sto lat nie stracił na atrakcyjności. Złoto, marmur, geometryczne formy i bezkompromisowa dbałość o detale sprawiają, że wnętrza urządzone w tym nurcie wyglądają jednocześnie jak hołd dla przeszłości i manifest nowoczesności. Jeśli zastanawiasz się, czym jest styl art déco, jak go wprowadzić do mieszkania i czym różni się od Bauhausu, ten artykuł odpowiada na wszystkie te pytania.

Na czym polega styl art déco?

Art déco to styl w sztuce obejmujący architekturę, malarstwo, grafikę oraz architekturę wnętrz, rozpowszechniony w latach 1919–1939. Nazwa pochodzi od francuskiego art décoratif, przy czym słowo décoratif nie oznacza tu zwykłego zdobienia, lecz odnosi się do urządzania wnętrz.

Art déco był reakcją na secesję, wyrazem sprzeciwu wobec typowego dla sztuki secesyjnej braku dyscypliny przestrzennej. Charakteryzował się klasycyzującym zgeometryzowaniem i dążeniem do syntetycznego ujmowania form, a piękna szukał w funkcji przedmiotu użytkowego.

Ojczyzną stylu art déco jest Francja, a przede wszystkim Paryż. Za apogeum mody na ten styl uważa się rok 1925, kiedy w Paryżu odbyła się Międzynarodowa Wystawa Sztuki Dekoracyjnej i Wzornictwa. To od nazwy tej wystawy pochodzi sama nazwa art déco.

Styl szybko wyszedł poza Europę. W Stanach Zjednoczonych stał się wyjątkowo modny, a jego symbolem stał się wzniesiony w Nowym Jorku Rockefeller Center. Dziś art déco kojarzy się z estetyką luksusowych transatlantyków, Orient Expresu i roaring twenties, ale w nowoczesnych mieszkaniach wygląda równie dobrze jak w rezydencjach sprzed stu lat.

W Polsce art déco miało swoich wybitnych przedstawicieli. Z tym stylem wiąże się nazwisko Tamary Łempickiej oraz działalność spółdzielni artystycznej ŁAD, odpowiedzialnej za pierwsze projekty polskiego wzornictwa przemysłowego. Charakterystycznym polskim budynkiem w tym stylu był warszawski wieżowiec Prudential, wybudowany na początku lat 30.

Jakie są cztery najważniejsze cechy stylu art déco?

Art déco ma kilka cech, po których rozpoznasz go natychmiast, niezależnie od tego, czy patrzysz na budynek, wnętrze czy mebel.

• 1Geometria i symetria – Styl art déco cenił sobie dyscyplinę przestrzenną i zgeometryzowane kształty. We wnętrzach w tej stylistyce znajdziesz dużo kwadratowych i prostokątnych form oraz linii prostych. Prostokąt, kwadrat i okrąg dominowały we wnętrzach dwudziestolecia międzywojennego. Figury przestrzenne i meble o ostrych, ściętych krawędziach były popularne, choć w opozycji do nich stały też formy wyoblone, finezyjnie nawiązujące do owalu.
• Luksusowe materiały – Chrom, marmur, kość słoniowa, liczne złocenia, rzeźbione wzory, ekskluzywne tkaniny i egzotyczne gatunki drewna to materiały, które nadają projektom art déco wyjątkowy charakter. Złoto to coś, co styl art déco kocha. Obok marmuru jest najczęściej wykorzystywanym elementem w meblach i dodatkach. We wnętrzu art déco znajdziesz złote lub pozłacane nóżki stolików i krzeseł, klamki szafek, obramowania luster i oprawy oświetleniowe.
• Kontrastowa kolorystyka – Wnętrza w stylu art déco łączą mocne, kontrastujące barwy. W przeciwieństwie do minimalizmu, korzysta się nie tylko z palety czerni, bieli i szarości, lecz równie często sięga się po złoto, srebro, zieleń czy purpurę. Kolory, na które warto postawić, to złoto oraz czerń i biel. Sprawdzają się też głębokie granaty, brązy, burgundy i zielenie.
• Funkcjonalizm połączony z przepychem – Twórcy art déco doszukiwali się piękna w przedmiotach codziennego użytku. Dbano o to, aby meble jak najlepiej spełniały swoje podstawowe założenia i przy okazji pięknie zdobiły pomieszczenia. Meble często łączyły kilka funkcji, na przykład kanapy zabudowane w dolnej części półkami. Liczyła się wygoda i użyteczność, a piękny wygląd nigdy nie dominował nad funkcjonalnością.

Styl art déco w mieszkaniu: jak go wprowadzić?

Art déco najlepiej sprawdza się w przestronnych wnętrzach. Styl art déco najlepiej komponuje się w dużych, otwartych przestrzeniach, gdzie wysokie sufity, duże okna i przestronność pomieszczeń podkreślają jego elegancję. Nie oznacza to jednak, że w mniejszym mieszkaniu go nie zastosujesz. Wystarczy wybrać kilka charakterystycznych elementów zamiast próbować odwzorować każdy detal.

• Meble – W meblarstwie art déco pierwsze skrzypce grały politury i forniry drewniane. Styl łączy połyskliwe chromy i meble na wysoki połysk, marmury i złocenia. Meble powinny być masywne i lakierowane, inaczej zgubią się wśród ciężkich luster i żyrandoli. Idealny stół w stylu art déco jest okrągły, nierzadko wyposażony w dodatkową półkę na dole, a idealna kanapa zabudowana do samego dołu i miękka.
• Kolory ścian – Jeśli zależy Ci na stworzeniu otwartej przestrzeni, postaw na ściany w jasnych barwach, takich jak beż, biel czy jasne szarości. Odciążą one aranżację i nadadzą pomieszczeniu lekkości. Chcąc uzyskać bardziej intymną atmosferę, postaw na ciemne barwy, które połączą elegancję z kameralnością. Zestawienie brązu lub czerni z turkusem tworzy niepowtarzalny klimat.
• Podłoga – Z klasycznym art déco kojarzy się prawdziwa, drewniana podłoga: klasyczne, poziome panele lub parkiet ułożony w mozaikę. Nierzadko stosuje się też kamień, najlepiej mocno odbijające światło płytki w geometryczny wzór.
• Detale i dodatki – Dbałość o najmniejsze elementy i wykończenia to jedna z cech charakterystycznych stylu art déco. W aranżacjach utrzymanych w tym nurcie nie można dopuścić do niedociągnięć, takich jak połączenie srebra ze złotem. Decydując się na jeden kruszec, powinieneś konsekwentnie go trzymać przy zakupie dekoracji i dodatków. Oświetlenie odgrywa tu szczególną rolę. Odpowiednie oświetlenie i obecność luster sprawiają, że przestrzeń wydaje się przejrzysta, nowoczesna i elegancka.

Styl art déco w architekturze budynków

Art déco mocno zaznaczyło się nie tylko we wnętrzach, ale też na fasadach budynków. Budynki w stylu art déco często wyróżniały się smukłymi kształtami, wieżami, zdobieniami i geometrycznymi liniami. Panele dekoracyjne i płaskorzeźby występowały najczęściej przy wejściu, dookoła okien lub wzdłuż krawędzi dachu. Detale mogły zawierać zygzaki, szewrony, figury geometryczne lub motywy egzotyczne.

Empire State Building jest jednym z najbardziej ikonicznych budynków art déco na świecie. Jego smukła sylwetka, zdobienia z aluminium oraz charakterystyczna iglica czynią go symbolem tej stylistyki. Chrysler Building, ukończony w 1930 roku, z charakterystycznymi zdobieniami w formie samochodowych detali i stalą nierdzewną, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych budynków na Manhattanie.

Art déco czerpało inspiracje z Egiptu, Afryki, Azji i Bliskiego Wschodu. Różnorodne wzory i motywy z tych kultur były widoczne w meblach i dekoracjach tego nurtu. Właśnie ta egzotyczna mieszanka sprawia, że art déco nigdy nie wygląda na powtarzalne.

Czy Bauhaus to art déco?

To częste pytanie, bo oba nurty rozwijały się w tym samym czasie i oba stawiały na funkcjonalizm. Mimo to to dwa całkowicie różne kierunki.

W latach 30. art déco powoli ustępowało na rzecz nowego stylu, Bauhausu, szkoły, która stała się pierwszą wyższą uczelnią nowoczesnego projektowania i studiowania sztuk pięknych. Art déco szło więc niejako pod prąd wobec tego, co proponował Bauhaus.

Podstawowa różnica jest taka: art déco celebruje przepych, złoto, egzotyczne materiały i bogate zdobienia. Bauhaus odrzuca ozdoby całkowicie i stawia na surową, przemysłową prostotę. Tam gdzie art déco mówi „więcej”, Bauhaus mówi „mniej”. Oba nurty szanują funkcję przedmiotu, ale wyciągają z tego zupełnie inne wnioski estetyczne.

Jeśli lubisz wnętrza, w których każdy detal jest przemyślany i wyrazisty, art déco będzie Ci bliższe. Jeśli odpowiada Ci surowa minimalistyczna geometria bez ozdób, to Bauhaus.

Jak wprowadzić art déco do mieszkania bez remontu generalnego?

Styl art déco można wprowadzać etapami. Zacznij od oświetlenia: geometryczny żyrandol z elementami złota lub chromu zmienia klimat salonu bez żadnych prac budowlanych. Dodaj lustro w czarnej lub złotej ramie, dywan z geometrycznym wzorem i kilka poduszek w burgundzie lub głębokiej zieleni. To już wystarczy, żeby przestrzeń zaczęła mówić art déco.

Jeśli planujesz kompleksowe wykończenie lub remont, styl art déco wymaga przemyślanego projektu od samego początku. Dobór podłogi, układ oświetlenia, materiały wykończeniowe ścian i zabudowa meblowa muszą ze sobą współgrać. Tu przypadkowość nie działa, a każda decyzja materiałowa ma swoje konsekwencje dla całości.

W KODO realizujemy tego rodzaju projekty kompleksowo: od projektu architektonicznego, przez dobór materiałów w showroomie, aż po gotowe wykończenie z 24-miesięczną gwarancją serwisową. Ponad 4 000 zrealizowanych wnętrz to dobry punkt wyjścia do rozmowy o tym, jak art déco mogłoby wyglądać w Twoim mieszkaniu.

Co warto zapamiętać?

Styl art déco to geometria, luksus i odwaga w zestawianiu kontrastów. Czerpie z historii, ale nie boi się nowoczesności. W mieszkaniu sprawdza się tam, gdzie jest przestrzeń, żeby dać mu oddychać, i właściciel, który nie ucieka przed detalem. Urządzenie wnętrza w tym stylu wymaga jednak precyzyjnego projektu i dobrego doboru materiałów. Jeśli myślisz o takim wykończeniu, warto zacząć od rozmowy z architektem, który rozumie, na czym polega równowaga między przepychem a funkcją.